കാനഡക്കാരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ക്യൂബ പ്രതിസന്ധിയിൽ; വിനോദസഞ്ചാര മേഖല പാളം തെറ്റുന്നു!

ഒരിക്കൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ കരുത്തായിരുന്ന വിനോദസഞ്ചാരം

Havana, Cuba: കരീബിയൻ കടലിന്റെ നീലതിരകളും, പഴയ സ്പാനിഷ് ശൈലിയിലുള്ള ഹവാനയുടെ തെരുവുകളും, ഉന്മേഷം പകരുന്ന സംഗീതവും സൽസാ നൃത്തവും — ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു ഒരിക്കൽ ക്യൂബയെ ലോക വിനോദസഞ്ചാര ഭൂപടത്തിൽ മുൻനിരയിൽ എത്തിച്ചത്. ശീതകാലത്തെ കൊടും തണുപ്പിൽ നിന്ന് രക്ഷ തേടിയെത്തുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് കാനഡക്കാരുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഇടമായിരുന്നു ഈ ദ്വീപ് രാജ്യം. കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ മികച്ച അവധിക്കാലം എന്നത് കാനഡക്കാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ക്യൂബയുടെ പര്യായമായിരുന്നു.

2017–2018 കാലഘട്ടത്തിൽ ക്യൂബയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ഏകദേശം 10 ശതമാനത്തിലധികം സംഭാവന നൽകിയ മേഖലയായിരുന്നു വിനോദസഞ്ചാരം. വർഷംതോറും ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദേശ സന്ദർശകർ എത്തി, രാജ്യത്തിന് ബില്യൺ ഡോളർ വരുമാനം നേടിക്കൊടുത്തു. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ “സാമ്പത്തിക ലോക്കോമോട്ടീവ്” (Economic Locomotive) എന്നായിരുന്നു വിനോദസഞ്ചാരത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. അതായത് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന പ്രധാന യന്ത്രമായിരുന്നു ഈ മേഖല.

വീഴ്ചയുടെ തുടക്കം: മഹാമാരിയിൽ നിന്നാരംഭിച്ച ഇടിവ്

2020-ൽ കോവിഡ് മഹാമാരി ലോക വിനോദസഞ്ചാരത്തെ തകർത്തെറിഞ്ഞപ്പോൾ, ക്യൂബയും അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടില്ല. രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ അടഞ്ഞു, വിമാന സർവീസുകൾ നിർത്തിവച്ചു, ഹോട്ടലുകൾ ശൂന്യമായി. മഹാമാരിക്ക് മുമ്പ് 4.5 മുതൽ 4.7 ദശലക്ഷം വരെ വാർഷിക സന്ദർശകരുണ്ടായിരുന്ന ക്യൂബയിൽ, പിന്നീട് ആ സംഖ്യ പകുതിയിലും താഴെയായി കുറഞ്ഞു. 2023-ലും 2024-ലും ടൂറിസം മേഖല പഴയ നിലയിലേക്ക് മടങ്ങുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചെങ്കിലും അത് സാധ്യമായില്ല. ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2024-ൽ ഏകദേശം 2 മുതൽ 2.5 ദശലക്ഷം വരെ മാത്രമാണ് സന്ദർശകർ എത്തിയത്. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ വരുമാനത്തിൽ വൻ ഇടിവുണ്ടാക്കി.

ഇന്ധന ക്ഷാമവും വൈദ്യുതി പ്രതിസന്ധിയും

മഹാമാരിക്ക് ശേഷം ഒരു പുനരുജ്ജീവനം പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന ക്യൂബയെ തളർത്തിയത് ഗുരുതരമായ ഇന്ധന ക്ഷാമമാണ്. വിദേശത്ത് നിന്ന് ലഭിച്ചിരുന്ന ഇന്ധന വിതരണത്തിൽ ഉണ്ടായ കുറവും കടുത്ത അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങളും രാജ്യത്തെ ശ്വാസം മുട്ടിച്ചു. വിമാനങ്ങൾക്കുള്ള ജെറ്റ് ഇന്ധനത്തിന്റെ ലഭ്യത കുറഞ്ഞതും, കിലോമീറ്ററുകളോളം നീളുന്ന പെട്രോൾ പമ്പുകളിലെ ക്യൂവും വിനോദസഞ്ചാരികളെ അകറ്റി. ഇതിനുപുറമെ രാജ്യത്തുണ്ടായ വമ്പിച്ച വൈദ്യുതി മുടക്കങ്ങൾ ഹോട്ടലുകളുടെയും റിസോർട്ടുകളുടെയും പ്രവർത്തനത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിച്ചു. ജനറേറ്ററുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ ഇന്ധനമില്ലാത്ത അവസ്ഥ വന്നതോടെ പല ഹോട്ടലുകളിലും ഇരുട്ട് പടർന്നു. ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ക്യൂബയുടെ പ്രതിച്ഛായയെ ബാധിച്ചു.

കാനഡയുടെ പങ്കും കാനഡക്കാർ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികളും

ക്യൂബയിലെ വിനോദസഞ്ചാരത്തിൽ കാനഡക്കാർക്ക് വലിയൊരു പങ്കുണ്ട്. വർഷംതോറും ഏകദേശം പത്ത് ലക്ഷത്തിനടുത്ത് കാനഡക്കാർ ക്യൂബ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ അടുത്തിടെ കാനഡയിൽ നിന്ന് എത്തുന്നവരുടെ എണ്ണത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:

• സർവീസുകളുടെ കുറവ്: എയർ കാനഡ (Air Canada), സൺവിംഗ് (Sunwing) തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ വിമാനക്കമ്പനികൾ പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ സർവീസുകൾ കുറയ്ക്കുകയോ സമയം മാറ്റുകയോ ചെയ്യുന്നു.

• സേവന നിലവാരം: ഹോട്ടലുകളിലെ ഭക്ഷണ ദൗർലഭ്യവും സൗകര്യങ്ങളുടെ കുറവും സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി പ്രചരിക്കുന്നത് കാനഡക്കാരെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നു.

• മത്സരം: ക്യൂബയിലെ പ്രതിസന്ധി കാരണം കാനഡക്കാർ ഇപ്പോൾ മെക്സിക്കോ (Mexico), ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക് (Dominican Republic) തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ സമാനമായ വിലയിൽ മികച്ച സേവനങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.

തൊഴിലാളികൾക്ക് തിരിച്ചടിയായി

വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ — ഹോട്ടൽ ജീവനക്കാർ, ടൂറിസ്റ്റ് ഗൈഡുകൾ, ടാക്‌സി ഡ്രൈവർമാർ, റസ്റ്റോറന്റ് തൊഴിലാളികൾ — ഇപ്പോൾ വലിയ വരുമാന നഷ്ടം നേരിടുന്നു. വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയിലെ ഇടിവ് ഈ ദ്വീപ് രാജ്യത്തെ ചെറുകിട വ്യാപാരികളെയും കർഷകരെയും വരെ ബാധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശ നാണയ വരുമാനം കുറഞ്ഞതോടെ ഭക്ഷണവസ്തുക്കളുടെയും മരുന്നുകളുടെയും അടിസ്ഥാന ആവശ്യവസ്തുക്കളുടെയും ക്ഷാമം ശക്തമായി. ഇത് സാധാരണ ക്യൂബൻ ജനതയുടെ ജീവിതം ദുസ്സഹമാക്കി മാറ്റുന്നു.

യാത്രക്കാർ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ക്യൂബയിലേക്ക് യാത്ര പ്ലാൻ ചെയ്യുന്ന കാനഡക്കാർ ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഹോട്ടലുകളിൽ വൈദ്യുതി തടസ്സമോ ഭക്ഷണത്തിന്റെ കുറവോ ഉണ്ടായേക്കാം. അതിനാൽ യാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് കൃത്യമായ അന്വേഷണം നടത്തുകയും അത്യാവശ്യം വേണ്ടുന്ന മരുന്നുകളും മറ്റും കരുതുകയും ചെയ്യുന്നത് നന്നായിരിക്കും. കാനഡ ഗവൺമെന്റ് നൽകുന്ന ട്രാവൽ അഡ്വൈസറികൾ (Travel Advisories) ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് സുരക്ഷിതമായ യാത്രയ്ക്ക് സഹായിക്കും.

ഇനി മുന്നോട്ട് എന്ത്?

ക്യൂബൻ സർക്കാർ തങ്ങളുടെ ഏക പ്രതീക്ഷയായ ടൂറിസം മേഖലയെ രക്ഷിക്കാൻ പുതിയ വിപണികൾ തുറക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലും യൂറോപ്പിലുമുള്ള പുതിയ യാത്രാ കരാറുകൾ, ചൈനയിൽ നിന്നുള്ള സഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കൽ, പഴയ റിസോർട്ടുകളുടെ നവീകരണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സ്ഥിരതയുള്ള ഇന്ധന വിതരണവും സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങളിൽ ഇളവും ലഭിക്കാതെ ഈ മേഖലയ്ക്ക് പഴയ പ്രതാപം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.

കരീബിയൻ ദ്വീപിന്റെ സൗന്ദര്യവും സംസ്കാരവും ഇപ്പോഴും ലോകത്തെ ആകർഷിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. വീണ്ടും ആ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ക്യൂബയ്ക്ക് കഴിയുമോ എന്നത് കാത്തിരുന്ന് കാണേണ്ടതാണ്. നിലവിൽ ആ വിനോദസഞ്ചാര ലോക്കോമോട്ടീവ് വേഗത കുറഞ്ഞ് കിതയ്ക്കുകയാണെന്ന് വ്യക്തം.