വാഷിങ്ടൺ – ഇറാനുമായുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നയതന്ത്രശ്രമങ്ങൾ നിർണായക വഴിത്തിരിവിലിരിക്കെ, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് Oman-നെതിരെ സൈനിക നടപടി സ്വീകരിക്കുമെന്ന ഭീഷണി മുഴക്കിയത് മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ പുതിയ ആശങ്കയ്ക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ഇടക്കാല ധാരണയെ തുടർന്ന് സമഗ്രമായ സമാധാനകരാറിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതിനായി നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന 60 ദിവസത്തെ സമയപരിധി കരാറിലെത്താതെ അവസാനിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് ട്രംപിന്റെ കടുത്ത പ്രസ്താവന പുറത്തുവന്നത്.
അമേരിക്കൻ താൽപര്യങ്ങൾക്കും ഇറാനുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്കും Strait of Hormuz തുറക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്കും Oman തടസ്സമാകുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ രാജ്യത്തിനെതിരെ ബോംബാക്രമണം നടത്തുമെന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്. ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ Oman വഹിക്കുന്ന മധ്യസ്ഥപങ്ക് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, അമേരിക്കയുടെ അടുത്ത സഖ്യരാജ്യങ്ങളിലൊന്നിനെതിരെ തന്നെ ഇത്തരമൊരു ഭീഷണി ഉയർന്നത് മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് നയതന്ത്രത്തിൽ വലിയ മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
60 ദിവസത്തെ സമാധാനശ്രമം ഫലമില്ലാതെ അവസാനിച്ചു
ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി ജൂണിൽ ഉണ്ടായ ഇടക്കാല ധാരണയ്ക്ക് കീഴിൽ 60 ദിവസത്തെ കാലയളവിനുള്ളിൽ കൂടുതൽ വിപുലമായ കരാറിലേക്ക് എത്താനായിരുന്നു ശ്രമം. എന്നാൽ ധാരണ പ്രായോഗികമായി ദുർബലമായതോടെ ജൂലൈ ആദ്യവാരം തന്നെ ഇരുപക്ഷവും ഇതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച് വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ചു. ഒടുവിൽ ഓഗസ്റ്റ് 17-ന് 60 ദിവസത്തെ സമയപരിധി അവസാനിക്കുമ്പോഴും സ്ഥിരമായ സമാധാനകരാർ രൂപപ്പെട്ടില്ല.
ഇറാന്റെ ആണവശേഷി നിയന്ത്രിക്കുക, ഭാവിയിലെ സൈനിക സംഘർഷം ഒഴിവാക്കുക, Strait of Hormuz-ലെ കപ്പൽ ഗതാഗതം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലാണ് അമേരിക്ക പ്രധാനമായും സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഇറാന്റെ നിലപാടുകളും അമേരിക്ക മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അകലം ഇപ്പോഴും വളരെ വലുതാണ്. Reuters റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതനുസരിച്ച്, ട്രംപ് സമയപരിധി നീട്ടുന്നതിനെ താല്പര്യത്തോടെ കാണുന്നില്ലെന്നും ഇറാൻ താൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള കരാറിന് തയ്യാറാകില്ലെന്നുമാണ് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് Oman ഇത്ര പ്രധാനപ്പെട്ടത്?
ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ Oman എത്താനുള്ള പ്രധാന കാരണം അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും നയതന്ത്രപരവുമായ സ്ഥാനമാണ്. Oman, Iran എന്നിവ Strait of Hormuz-ന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള രാജ്യങ്ങളാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഊർജ ഗതാഗതപാതകളിലൊന്നായ ഈ കടലിടുക്ക് Persian Gulf-നെ Gulf of Oman-മായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Iran-നും അമേരിക്കയ്ക്കുമിടയിലെ നേരിട്ടുള്ള സംഘർഷകാലത്ത് Oman പലപ്പോഴും നയതന്ത്ര ഇടനിലക്കാരനായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിസന്ധിയിലും Iran-മായി ചേർന്ന് Strait of Hormuz വഴിയുള്ള വാണിജ്യ കപ്പൽ ഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനും സുരക്ഷിതമാക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരു സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് Oman ചർച്ച ചെയ്യുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
അമേരിക്കയ്ക്ക് Strait of Hormuz പൂർണമായി തുറക്കുന്നത് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. എന്നാൽ Iran-ന്റെ സഹകരണത്തോടെ Oman മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക സംവിധാനത്തെ Washington അംഗീകരിക്കാത്ത സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ, അതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ തർക്കത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന കാരണം. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് Oman അമേരിക്കൻ ശ്രമങ്ങൾക്ക് “തടസ്സമാകരുത്” എന്ന ട്രംപിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ് പുറത്തുവന്നത്.
Strait of Hormuz ലോകത്തിന് ഇത്ര നിർണായകമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
Strait of Hormuz-ലെ പ്രശ്നം ഒരു പ്രാദേശിക നയതന്ത്ര തർക്കം മാത്രമല്ല. ലോകത്തിന്റെ ഊർജവിപണിയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രധാന കടൽപാതയാണിത്.
Persian Gulf മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള വൻതോതിലുള്ള എണ്ണയും പ്രകൃതി വാതകവും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികളിലേക്ക് കടത്തുന്നത് ഈ കടലിടുക്കിലൂടെയാണ്. അതിനാൽ ഇവിടെ കപ്പൽ ഗതാഗതം ദീർഘകാലത്തേക്ക് തടസ്സപ്പെടുകയോ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ എണ്ണവിലയിൽ വലിയ ചലനമുണ്ടാകാം. പുതിയ ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതിയില്ലാത്തതിനെ തുടർന്ന് എണ്ണവില ഉയർന്നതായി സാമ്പത്തിക റിപ്പോർട്ടുകളും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. എണ്ണവില ഉയർന്നാൽ വിമാന ഇന്ധനം, ഗതാഗതച്ചെലവ്, ചരക്ക് ഗതാഗതം, വ്യവസായ ഉൽപ്പാദനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്കും സമ്മർദ്ദം വ്യാപിക്കാം. പിന്നീട് ഈ അധിക ചെലവുകൾ ഉപഭോക്തൃവിലകളിലും പ്രതിഫലിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
കാനഡ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എണ്ണ ഇറക്കുമതി-കയറ്റുമതി വിപണികൾക്കും ആഗോള ഊർജവിലയിലെ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ പരോക്ഷമായി ബാധിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ Washington–Tehran തർക്കം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന വിഷയമല്ല.
Iran-ന്റെ നിലപാടും കൂടുതൽ കടുപ്പിക്കുന്നു
അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദ്ദം ശക്തമാകുന്നതിനൊപ്പം Iran-ന്റെ നിലപാടും കൂടുതൽ കടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. നയതന്ത്രശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടാൽ Strait of Hormuz-ൽ പ്രതിരോധ നിലപാടിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ആക്രമണാത്മകമായ നിലപാടിലേക്ക് മാറാൻ തയ്യാറാണെന്ന് Iran മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ഇതോടെ പ്രതിസന്ധിക്ക് രണ്ട് പ്രധാന തലങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഒന്നാമത്, Iran-ന്റെ ആണവപരിപാടിയും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അമേരിക്കൻ ആവശ്യങ്ങളും. രണ്ടാമത്, ലോകത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണക്കപ്പൽ പാതകളിലൊന്നായ Hormuz-ന്റെ നിയന്ത്രണവും സുരക്ഷിതമായ കപ്പൽ ഗതാഗതവും.
ഈ രണ്ട് വിഷയങ്ങളിലും സമവായമുണ്ടാകാത്ത പക്ഷം, നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ വീണ്ടും സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള സാധ്യതയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നത്.
Oman-നെതിരായ ഭീഷണി എന്തുകൊണ്ട് അസാധാരണമാണ്?
അമേരിക്കയും Oman-വും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ദീർഘകാലത്തേതാണ്. അതേസമയം Iran-ുമായും Oman-ന് ചരിത്രപരമായ നയതന്ത്ര ബന്ധമുണ്ട്. ഈ രണ്ട് വശങ്ങളുമായും ബന്ധം നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്ന രാജ്യമായതിനാലാണ് Oman പലപ്പോഴും മധ്യസ്ഥപങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുള്ളത്.
അതിനാൽ തന്നെ അമേരിക്കയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കാളിയായ Oman-നെതിരെ സൈനിക നടപടി സംബന്ധിച്ച മുന്നറിയിപ്പ് ഉയർന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. സാധാരണയായി ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു മധ്യസ്ഥ രാജ്യത്തിന്റെ നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകൾ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ Oman-ന്റെ Iran ബന്ധം തന്നെ അമേരിക്കൻ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ വിഷയമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
ഇത് Gulf മേഖലയിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്കും പുതിയ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. കാരണം Iran–US സംഘർഷം കൂടുതൽ വ്യാപിച്ചാൽ Oman മാത്രമല്ല, മേഖലയിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലെ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളും ഊർജ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും കപ്പൽപാതകളും കൂടുതൽ സുരക്ഷാ സമ്മർദ്ദത്തിലാകാം.
Trump-ന്റെ മുന്നറിയിപ്പിന് പിന്നിലെ പ്രധാന വിഷയം
ട്രംപിന്റെ നിലപാടിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം Iran-ന്റെ ആണവശേഷി നിയന്ത്രിക്കുകയാണെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. Iran ആണവായുധം സ്വന്തമാക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്ന നിലപാടാണ് Washington സ്വീകരിക്കുന്നത്. അതേസമയം, Iran-ന്റെ പരമാധികാരവും ആണവപരിപാടിയും സംബന്ധിച്ച അമേരിക്കൻ ആവശ്യങ്ങൾ Tehran അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.
ഇതിനൊപ്പം Hormuz തുറക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ ആവശ്യം കൂടി ചേർന്നതോടെ ചർച്ചകൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുകയാണ്. Iran-നും Oman-നും ഇടയിൽ വാണിജ്യ കപ്പൽ ഗതാഗതം സംബന്ധിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക ധാരണ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നപ്പോഴാണ് Trump Oman-ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയത്.
അമേരിക്കൻ സമ്മർദ്ദം വഴി Iran-നെ വേഗത്തിൽ ഒരു കരാറിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനാണ് Washington ശ്രമിക്കുന്നത് എന്ന രീതിയിലാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അതേ സമ്മർദ്ദം Oman പോലുള്ള മധ്യസ്ഥ രാജ്യങ്ങളെയും പ്രതിസന്ധിയുടെ ഭാഗമാക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാക്കിയാൽ, നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരത്തിന് അത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് ഇനി എന്താണ് മുന്നിലുള്ളത്?
60 ദിവസത്തെ സമയപരിധി അവസാനിച്ചെങ്കിലും അതോടെ നയതന്ത്രശ്രമങ്ങൾ പൂർണമായി അവസാനിച്ചു എന്ന് പറയാനാകില്ല. Washington-നും Tehran-നും ഇടയിൽ വീണ്ടും ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുങ്ങുമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാന ചോദ്യം.
എന്നാൽ നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇരുവശത്തും നിലപാടുകൾ കടുത്തിരിക്കുകയാണ്. Trump പുതിയ സമയപരിധി നീട്ടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് താല്പര്യമില്ലാത്ത നിലപാടാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്. Iran മറുവശത്ത് Hormuz സംബന്ധിച്ച സ്വന്തം സുരക്ഷാ താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള മുന്നറിയിപ്പാണ് നൽകുന്നത്.
ഇതിനിടെ Oman-ന്റെ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങൾ എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകും എന്നതും നിർണായകമാണ്. Oman-നെതിരെ കൂടുതൽ സമ്മർദ്ദം ഉണ്ടാകുകയാണെങ്കിൽ, Iran-മായുള്ള ചർച്ചകളിൽ അതിന്റെ പങ്ക് എത്രത്തോളം തുടരുമെന്നതും ചോദ്യമുയർത്തുന്നു.
ലോകം എന്താണ് ഉറ്റുനോക്കുന്നത്?
ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാര്യങ്ങളാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഒന്നാമത്, Iran–US ചർച്ചകൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കുമോ എന്നത്. രണ്ടാമത്, Strait of Hormuz വഴിയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് മടങ്ങുമോ എന്നത്. മൂന്നാമത്, Oman-നെതിരായ Trump-ന്റെ ഭീഷണി യഥാർത്ഥ സൈനിക നടപടിയിലേക്ക് മാറുമോ എന്നത്.
ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ വലിയ തിരിച്ചടിയുണ്ടായാൽ എണ്ണവിപണിയിലും അന്താരാഷ്ട്ര ഓഹരി വിപണികളിലും പുതിയ അനിശ്ചിതത്വം ഉണ്ടാകാം. അതേസമയം, നയതന്ത്രപരമായ ഒരു പുതിയ ധാരണ രൂപപ്പെട്ടാൽ ഇപ്പോഴത്തെ സമ്മർദ്ദം വേഗത്തിൽ കുറയ്ക്കാനും സാധിക്കും.
മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഓരോ നീക്കവും ഇപ്പോൾ ഊർജവിപണിയിലും ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലും പ്രതിഫലിക്കാവുന്ന സാഹചര്യമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ Oman-നെതിരായ Trump-ന്റെ ഭീഷണിയും Iran സമാധാനശ്രമങ്ങളുടെ സമയപരിധി അവസാനിച്ചതും സാധാരണ നയതന്ത്ര വാർത്തയായി മാത്രം കാണാനാകില്ല.
Iran–US സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള 60 ദിവസത്തെ നയതന്ത്രശ്രമം സ്ഥിരമായ കരാറില്ലാതെ അവസാനിച്ചതും, അതേ സമയത്ത് Oman-നെതിരെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് Donald Trump സൈനിക നടപടി സംബന്ധിച്ച ഭീഷണി ഉയർത്തിയതും മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. Iran-നും Oman-നും ഇടയിലെ Strait of Hormuz ചർച്ചകൾ, അമേരിക്കയുടെ കർശന നിലപാട്, Iran-ന്റെ തിരിച്ചടിക്കുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് എന്നിവ ഒരുമിച്ചെത്തുമ്പോൾ അടുത്ത ദിവസങ്ങൾ നിർണായകമാകും. സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള പുതിയ നയതന്ത്രവഴി തുറക്കുമോ, അതോ Hormuz കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള സംഘർഷം കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുമോ എന്നതാണ് ഇനി ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. അതിനു ലഭിക്കുന്ന ഉത്തരം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിന്റെ ഭാവി മാത്രമല്ല, ലോകത്തിലെ ഊർജവിലയും സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളും വരെ നിർണയിക്കും.
ഈ വാർത്തയെക്കുറിച്ചുള്ള നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും സംശയങ്ങളും താഴെ കമന്റ് ബോക്സിൽ രേഖപ്പെടുത്തുക. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി ഞങ്ങളുടെ വെബ്സൈറ്റ് സന്ദർശിക്കുകയോ “cmnbuzzcanada@gmail.com” എന്ന വിലാസത്തിൽ ഇമെയിൽ അയക്കുകയോ ചെയ്യാം. കാനഡയിലെ എല്ലാ പ്രധാന വാർത്തകളും തത്സമയം ലഭിക്കുവാൻ CMN BUZZ സോഷ്യൽ മീഡിയ പേജുകൾ ഫോളോ ചെയ്യൂ.
CMN BUZZ
Editorial Team